Het Instituut voor Rationele Therapie is als geen ander gespecialiseerd in het toepassen van de krachtige Rationeel-Emotieve therapievorm. Wilt u meer informatie over onze behandelingen? Neem dan contact op met het Instituut. U kunt zich ook direct als cliënt aanmelden voor een intakegesprek.

Rationeel-Emotieve Therapie

De Rationeel-Emotieve Therapie (RET), ook wel Rationele Therapie genoemd, is een vorm van cognitieve gedragstherapie, waarbij de nadruk ligt op de gedachten en overtuigingen van de cliënt. Uitgangspunt is dat niet de gebeurtenis zelf – zoals ontslagen worden op het werk– de oorzaak is van psychische klachten, maar de interpretatie van die gebeurtenis door de cliënt. Een depressie na zo’n nare gebeurtenis kan bij voorbeeld ontstaan doordat iemand de gedachte niet kan loslaten dat alles zijn eigen schuld is geweest en dat het een bevestiging is van het feit dat hij niet de moeite waard is. Zo’n gedachte werkt verlammend en leidt tot apathie.

De RET-therapeut zal de cliënt helpen bij het opsporen van dergelijke irrationele, negatieve gedachten. Bij de een kan dat de overtuiging zijn “ik moet slagen in het leven,  in alles wat ik doe”. Bij de ander het idee “iedereen die ik belangrijk vind moet mij respecteren en van mij houden”. Door een beroep te doen op het gezonde verstand van de cliënt kan de therapeut hem ertoe brengen zijn irrationele basisgedachten op te geven en te vervangen door meer rationele gedachten, zoals “het is heel naar dat ik nu mijn baan kwijt ben, maar dat betekent nog niet dat ik een waardeloos mens ben”. Gevoelens  van angst en wanhoop kunnen  worden losgelaten en worden vervangen door meer hanteerbare emoties, zoals verdriet en teleurstelling.

Niet alle irrationele gedachten zijn ongezond, en niet alle negatieve gedachten zijn irrationeel. De RET richt zich echter op specifieke irrationele basisgedachten die een gezond functioneren in de weg staan. Ze hebben het karakter van het ’absolute moeten’ , en bestaan vaak uit – onbewuste – eisen aan onszelf en anderen.  Ze hebben vaak een sterk overdreven karakter. Iedereen heeft last van irrationele ideeën. Volgens Albert Ellis maken ze een essentieel onderdeel uit van de menselijke natuur. De psycholoog Jan Verhulst onderscheidt  in zijn boek Gezond verstand als therapie drie categorieën:

  1. Gedachten die draaien om  “Ik moet altijd een goede prestatie leveren en daarvoor gewaardeerd worden, anders ben ik als mens waardeloos”
  2. Gedachten rond het thema “Iedereen moet mij in principe aardig vinden en rekening met mij houden. Wie dat niet doet, zou gestraft moeten worden”
  3. Gedachten met het basisidee “mijn leven moet op een zodanige wijze worden ingericht dat ik alles wat ik hebben wil kan krijgen. Bovendien wil ik niets krijgen van wat ik niet wil hebben.

Wie sterk met dergelijke gedachten leeft kan niet tegen mislukkingen in het leven. Een relatie die stukloopt of een onrechtvaardige behandeling op het werk treft zo iemand in het diepst van zijn ziel,  zijn gevoel van eigenwaarde wordt erdoor aangetast. Maar ook kleinere tegenslagen worden als onrechtvaardig ervaren, want iemand met dergelijke moet-achtige opvattingen voelt zich snel gekwetst. De RET therapeut leert de cliënt zijn of haar destructieve ideeën herkennen,  en ombuigen naar meer rationele denkwijzen. Niet elke situatie is te veranderen. In zo’n geval is het beter om je erbij neer te leggen dat er dingen zijn die niet gaan zoals je graag zou willen. Ook is het geen ramp om een keer een fout te maken. De mens is een feilbaar wezen en kan leren van zijn fouten. Als we dit kunnen inzien komt er energie vrij om aan de slag te gaan met andere, haalbare doelen, die leiden tot een gezonder en gelukkiger leven.

Werkwijze

Als eerste stap brengen therapeut en cliënt de concrete problemen in kaart. De therapeut hanteert hiervoor het 4-G schema:

  • Gebeurtenis: welke situatieheeft de problemen uitgelokt en ligt eraan ten grondslag? Bv: “ ik ben na een reorganisatie op het werk ontslagen”
  • Gedachten: hoe interpreteer je deze feitelijke gebeurtenis? Op welke manier wordt de objectieve werkelijkheid ervaren? Op basis van welke irrationele, negatieve gedachten doe je dat?? Bijvoorbeeld: “ik ben een loser”, “hoe kan mij dat nou overkomen”, “mijn leven is verwoest”.
  • Gevoel: wat zijn de emotionele en lichamelijke reacties die erop volgen? Bijvoorbeeld: “ik voel me wanhopig”, “ik ben kwaad”, “ik slaap slecht”.
  • Gedrag: tot welk gedrag leidt dit? Bijvoorbeeld: “ik ben gaan drinken”. “ik maak ruzie met mijn partner”.

Dit schema staat ook wel bekend als het ABC-schema: niet de gebeurtenis A  (Activating event), leidt tot emotionele, cognitieve en gedragsmatige gevolgen C (Consequences) maar de B’s (Belief) gedachten, opvattingen, overtuigingen die iemand heeft.

Vervolgens worden in de therapie de irrationele gedachten uitgedaagd, oftewel ter discussie gesteld. D (dispute). Is het waar dat ontslagen worden betekent dat je niets waard bent?  Wie zegt dat je een ideale carrière moet hebben? Wie zegt dat het leven eerlijk is?

Door dit proces van gedachten uitdagen krijgen rationele gedachten over het gebeurde de overhand: “ontslag is niet het einde van de wereld”, “ik hoef niet al het werk aan te kunnen”, “ik hoef me niet te schamen voor wie ik ben”, “ik kan ervoor kiezen iets anders te proberen”.

Gewapend met en alternatief, rationeel G-schema  ga je vervolgens oefenen om in uitlokkende situaties (de eerste G) anders te denken, voelen en handelen.  Belangrijk is dat je daarbij niet blijft steken in een verstandelijk begrip van rationaliteit, maar dat je er ook gevoelsmatig achter staat. Anders gezegd: het gaat bij RET niet alleen om intellectueel inzicht maar ook om emotioneel inzicht. Rationele gedachten leiden tot andere emotionele en gedragsmatige effecten: dit is de laatste stap: de E (effect). De therapeut helpt je in deze periode van onzekerheid, geeft denkoefeningen en huiswerk om je ook in nieuwe situaties realistisch op te stellen. Wanneer je geleerd hebt rationeel te denken, zul je bij een nare gebeurtenis niet meer reageren met depressie of wanhoop, maar eerder met teleurstelling of spijt. Dit hoeft niet te verhinderen dat je een actief en gelukkig leven leidt.

Ontstaan

Albert Ellis

Albert Ellis

“Het zijn niet de gebeurtenissen zelf die mensen angstig maken, maar de wijze waarop mensen ze waarnemen en interpreteren”. Deze uitspraak van de Griekse filosoof Epictetus is het centrale thema van de Rationeel Emotieve Therapie (RET). Rationeel Emotieve Therapie werd ontwikkeld door de Amerikaanse psycholoog Albert Ellis (1913- 2007), die na een carrière als seksuoloog, klinisch psycholoog en psychoanalyticus behoefte kreeg aan een meer directe, adviserende manier van behandelen. Volgens Ellis was de psychoanalyse te weinig op verandering gericht en liet deze therapie te veel aan de cliënt zelf over. Naar zijn mening was het efficiënter om de cliënt met de kracht van argumenten te overtuigen.  In 1959 stichtte Ellis zijn instituut voor Rationeel-Emotieve Therapie te New York, waar cliënten worden behandeld en therapeuten worden opgeleid. De RET bleek in de praktijk voor veel problemen goed te werken. De methode kreeg ook veel bekendheid doordat Ellis tal van openbare, door honderden mensen bezochte therapiezittingen hield, waarin hij de problemen van iedereen die dat wilde analyseerde. In 1985 ontving Albert Ellis de Award for Distinguished Professional Contributions. Hij heeft veel invloed gehad op de ontwikkeling van de cognitieve psychologie. Inmiddels kent RET vele toepassingsgebieden en wordt behalve als kortdurende psychotherapie ook toegepast in het bedrijfsleven (rationeel emotieve training).

Reacties van cliënten

“Het 4-G schema heeft me geholpen dingen te relativeren. Ik schiet minder snel door in negatieve reacties, zoals ik voorheen wel deed.  Ik word minder snel boos, waardoor anderen beter op mij reageren. Dat komt doordat ik mezelf de vraag stel: is dat eigenlijk wel waar?”

“Doordat we in de sessies mijn angstgedachten stap voor stap op het bord schrijven en er dan samen naar kijken verliezen ze eigenlijk al hun lading. Ik pas het schema nu steeds  toe bij lastige situaties en het helpt mij om afstand te nemen.  Hierdoor ga ik er beter mee om.”

Boeken

Zelfhulpboeken:

  • Moeten maakt gek. Pak zelf je emotionele problemen aan. Backx, W.  & Ellis, A  (2013). Ambo.
  • Ik kan denken/voelen wat ik wil. René Diekstra, 1999. Swets & Zeitlinger B.V., Lisse. ISBN 90 265 0238 9.
  • Hoe maak ik van een olifant weer een mug? Rationele effectiviteitstraining voor gevorderden. Theo IJzermans en Roderik Bender, 2004. Schouten en Nelissen, Zaltbommel.
  • Ret jezelf.  Jan Verhulst, 2000. Swets & Zeitlinger B.V., Lisse. ISBN 90 265 1321 6.
  • RET-handboek voor ouders. Anders denken en je ontspannen voelen. Roderik Bender en Aveline Dijkman, 2005.Thema. ISBN 90 58710262

Boeken voor professionals:

  • Rationeel Emotieve Gedragstherapie in de Praktijk. Een praktische werkwijzer voor professionals. Henk Hermans (2013). Hogrefe. ISBN 90 797 29736.
  • Theorie en Praktijk van Rationeel-Emotieve Therapie.  Susan R. Walen, Raymond DiGiuseppe en Windy Dryden met Ineke Kienhorst, Paul A. Boelen en Jan van den Bout, 2001. Elsevier gezondheidszorg, Maarssen. ISBN 90 352 22547.
  • Uit de knoop. Rationeel-emotieve therapie en andere cognitieve gedragstherapieën bij kinderen en adolescenten. Gidia Jacobs, Nicole Muller, Esther ten Brink, 2001. Bohn Stafleu Van Loghum, Houten/Diemen. ISBN 90 313 3697 1.
  • RET: Gezond verstand als therapie: met een voorwoord van Albert Ellis. Verhulst, J. (2005). Uitgeverij Swets & Zeitlinger, Amsterdam. 
Zelftest: hoe rationeel denk ik?

Klik hier om de zelftest ‘Hoe rationeel denk ik?’ online te maken.

Download 4G schema

Klik hier om het 4G (Gebeurtenis, Gedachten, Gevoel, Gedrag) schema te downloaden.

20 vragen om irrationele gedachten uit te dagen

Klik hier om het schema ’20 vragen om irrationele gedachten uit te dagen’ te downloaden.

Klik hier om u aan te melden bij het Instituut voor Rationele Therapie